İzmir’in işgalinin o kara sabahında, tarihin tozlu sayfaları arasında adı mütevazı kalmış ama duruşuyla devleşmiş bir isim parlıyor: Miralay Süleyman Fethi Bey. O, sadece bir asker değil; vatanın onurunu süngülerin ucunda, şehadet şerbetini içene dek taşıyan asil bir ruhtur.
Karanlığa Karşı Bir Kandil: Şehadete Giden Yol
15 Mayıs 1919 sabahı Yunan ordusu İzmir’e çıktığında, Osmanlı askerleri gelen emir gereği Sarıkışla’da silahsız ve savunmasız bir halde bekletiliyordu. İşgalci güçler kışlaya daldığında, karşılarında Kur’an-ı Kerim okuyan, vakur bir albay buldular. Bu kişi, 17. Kolordu’ya bağlı Ahz-ı Asker Heyeti Reisi Süleyman Fethi Bey’den başkası değildi.
Yunan askerleri, o mübarek kitabı ayaklar altına almaya cüret ettiğinde, Fethi Bey’in cevabı bir Osmanlı tokatı oldu. Bu yiğitçe tavır, onu işgalcilerin asıl hedefi haline getirdi.
“Zito Venizelos!” Demeyen Bir İrade
İşgalciler onu kışladan çıkarıp Kordonboyu’nda halkın önünde teşhir ederek yürütmeye başladılar. Tek bir şartla canını bağışlayacaklarını söylüyorlardı: “Zito Venizelos!” (Yaşasın Venizelos) diye bağırması.
Ancak Miralay Süleyman Fethi Bey, göğsüne saplanan her süngü darbesine inat, dudaklarından dökülen “Yaşasın Osmanlılık, Kahrolsun Venizelos!” feryadıyla direndi. Üniformasını çıkarmasını istediklerinde ise:
“O üniformayı bana Padişahım taktı, onu ancak onun emri çıkartır!”
diyerek askerlik onurunu canından aziz bildi. Tam 22 süngü darbesi almasına rağmen eğilmedi, en sonunda al kanlar içinde yere düşerken dahi kıbleye dönüp secdeye kapandı.
Şehadet Şerbeti ve Aziz Hatırası
Ağır yaralı olarak kaldırıldığı Rum hastanesinde dahi, başucunda asılı duran Yunan bayrağını reddeden Fethi Bey, ancak Türk bayrağını gördükten sonra huzur içinde şehadet şerbetini içti.
Bugün onun aziz naaşı, İzmir’in manevi kalelerinden biri olan Emir Sultan Türbesi ve Zaviyesi’nin haziresinde istirahat etmektedir. Cumhuriyet devrinde çıkarılan özel bir kanunla eşi Fatıma Latife Hanım’a vatana hizmet tertibinden maaş bağlanmış olması, devletin bu “unutulan kahramana” gösterdiği vefanın bir nişanesidir.
Süleyman Fethi Bey; bir şehrin işgaline karşı susmayan vicdan, bir milletin esarete teslim olmayan iradesidir. Ruhu şad, makamı cenneti ali olsun.
Miralay Süleyman Fethi Bey’in hayatını ve şehadetini ele alan metnin hazırlanmasında kullanılan temel kaynaklar aşağıdadır:
Arşiv Belgeleri
-
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi (BOA): İ.DH.01142.
-
T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi (BCA):
-
30/132/952 (Süleyman Fethi Bey’in ailesine maaş bağlanması hakkında).
-
BEO.000970.072685.002 (Arazi komisyonu harcırah belgesi).
-
-
Cumhurbaşkanlığı Arşivi (CA):
-
010068660-1 (Vatana hizmet tertibinden maaş kanunu).
-
010068660-3 (Kanun onay tezkiresi).
-
Resmi Yayınlar ve Tutanaklar
-
Askeri Tarih Belgeleri Dergisi: Sayı 112, Belge 4126 ve 4138.
-
Harb Tarihi Vesikaları Dergisi: Sayı 37, Vesika 894 ve 895.
-
TBMM Zabıt Ceridesi: Cilt VII, 9 Mart 1340.
-
Millet Meclisi Tutanak Dergisi: Cilt LXXX (1964) ve Cilt I (1965).
Kitaplar ve Makaleler
-
Kocal, T. (2022): “Miralay Süleyman Fethi Bey”, Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı 9, s. 1-45.
-
Baykan, G. (2015): “Gerçek Kahraman Hasan Tahsin Değil, Süleyman Fethi Beydir”, Derin Tarih, Sayı 38.
-
Tansel, S. (1991): Mondros’tan Mudanya’ya Kadar, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
-
Ülker, N. (2015): “İzmir’in Kahraman Subayı Süleyman Fethi Bey”, Kurtuluş ve Kuruluşun Sembol Kenti İzmir, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
-
Toker, H. ve Arslan, N. (2009): Birinci Dünya Savaşı’na Katılan Alay ve Daha Üst Kademedeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay ATASE Yayınları.
-
Şükrü, K. (1930): Mütareke Acıları: İstanbul’da Mütareke Arifesinden İşgale Kadar Geçen Kara Günlerin Acı Hatıraları.
Dönemin Gazeteleri
-
Ahenk Gazetesi: 15 Mayıs 1919 (“Havadis-i Vilayet”) ve 20 Mayıs 1919 (“Beyan-ı Teessür”).
-
Öğüt Gazetesi (Konya, 1921): “İzmir’de Neler Oldu” başlıklı ek.
-
Sebîlürreşâd: “İzmir İşgalinin Mahiyeti Etrafında”, Cilt XVI, Sayı 417-418 (1919).
-
İstiklal Harbi Gazetesi: (Ömer Sami Coşar derlemesi), Ekim 1919 sayıları.

