
Uzun süredir kişisel gelişim kitaplarını bir tarafa bırakmıştım. Geçenlerde sahaflar çarşısında dolaşırken gözüme bir kitap ilişti. Sayfalarını karıştırırken karşılaştığım bir cümle dikkatimi çekti:
“Olması gereken bir şekilde hareket etmek için dünyayı algılamaya yönelik pek çok inancınızın olması gerekir.” (Kemal Açmaz, Bireysel Mükemmellik Anahtarı NLP, Olympia Yayınları, s. 90.)
İşte o cümle! Bu cümleyi okuyunca kitabı zaten satın aldım. Zamanında Adrian Calabrese ve Napoleon Hill gibi yazarların kitaplarını okurken de hep benzer düşüncelerden bahsedildiğini hatırlıyorum. Doğru düşünme teknikleri, spiritüel araçlar, zihinsel dönüşüm yöntemleri, başarıya ulaşmanın yolları… Her biri insana kendisini ve hayatını değiştirebilmesi için çeşitli bilgiler ve yöntemler sunuyordu. Fakat bu kez dikkatimi çeken ne bir yöntemdi ne de başarıya ulaşmanın sırrı.
İşte şimdi parmağımı şıklatıyorum! Bütün o tekniklerin ve yöntemlerin arasına sinsice gizlenen bir kelime vardı:
İnançlar!
Ne kadar sıradan, ne kadar tanıdık bir kelime, değil mi? Peki, insan neye inanır? Neden inanır? Daha da önemlisi, inandığı şeylerin ne kadarını kendi iradesiyle seçer? Burada sözünü ettiğim inanç, yalnızca dini inançlardan ibaret değil. İnsanın kendisine, başkalarına ve dünyaya ilişkin doğru kabul ettiği bütün düşünceleri kapsıyor. Çocukluğumuzdan itibaren ailemizden, yaşadığımız toplumdan ve çevreyi gözlemleyerek bir algı oluşturuyoruz. Zamanla bu inanç sistemleri, dünyayı değerlendirdiğimiz bir alana dönüşüyor. Burada üzerinde düşünülmesi gereken bir ayrıntı var.
Bir şeye inanıyor olmamız, onun mutlaka gerçek olduğu anlamına gelir mi?
Örneğin kitabın aynı bölümünde yer alan bir görselde, iki çizginin uzunlukları arasındaki farkı gözlerimizle değerlendirmemiz isteniyor. İlk bakışta daha kısa görünen çizginin küçük kıvrımlarını fark etmiyoruz. , Ölçtüğümüzde ise sonuçların farklı olduğunu anlıyoruz. Yani görme duyumuz bile bizi yanıltabilir mi? Gördüğümüz şeyle gerçekte var olan şey her zaman aynı demek değildir, diyebilir miyiz? Yalnızca gözlerimiz değil, zihnimizde önceden oluşmuş şekillerde değerlendirmelerimizi etkileyebilir.
Peki, insan gözleriyle gördüğünden bile yanılabiliyorsa, yıllardır doğru kabul ettiği düşüncelerinden nasıl bu kadar emin olabiliyor Bu soru beni kişisel gelişim kitaplarından çok daha eski dönemlere götürüyor.
Antik Mısır tarihini ve Babil mitolojisini okurken karşıma çıkan tanrılar, sunaklar, kurbanlar, adaklar ve ritüeller de insanın inanç dünyası üzerine düşünmeme neden oluyor. Antik Mısır’da tanrıların evrendeki düzenin korunmasında önemli roller üstlendiğine inanılıyordu. Tapınaklarda gerçekleştirilen ritüeller ve sunulan adaklar, yalnızca tanrılardan yardım istemenin değil, kutsal kabul edilen düzenin sürdürülmesinin de bir parçasıydı. Babil mitolojisinde ise evrenin oluşumu ve düzenlenmesi, tanrılar arasındaki mücadelelerle anlatılıyordu. Örneğin Babil’in yaratılış destanı Enuma Eliş’te Marduk ile Tiamat arasındaki mücadele oldukça dikkat çekicidir. Anlatıya göre Marduk, Tiamat’ı yenerek onun bedenini ikiye ayırır ve bir yarısından gökkubbeyi oluşturur. Ardından evreni düzenlemeye başlar. Yıldızların ve takımyıldızlarının yerlerini belirler, yılı bölümlere ayırır ve tanrılara kendi hâkimiyet alanlarını verir. Burada beni düşündüren yalnızca bir yaratılış hikâyesi değil, güç ile düzen arasındaki ilişkidir. Marduk önce mücadele eder, ardından zafer kazanır ve nihayetinde evrene düzen verir. Mitolojinin merkezinde yalnızca yaratma değil, aynı zamanda hakimiyet kurma ve düzeni belirleme gücü de bulunmaktadır.
İşte bu noktada insanın kendi doğasını sorgulamaya başlıyorum. İnsan da yaşamı boyunca belirsizlikleri ortadan kaldırmaya, karşılaştığı güçlükleri aşmaya ve geleceğini güvence altına almaya çalışmıyor mu? Bilmediğini öğrenmek, korktuğunu yenmek, değiştiremediğini değiştirmek istemiyor mu?
Burada mitolojik tanrıların evren üzerindeki hakimiyetiyle insanın kendi yaşamını düzenleme çabasını aynı şey olarak değerlendiremesek de biri eski toplumların kutsal anlatılarında, diğeri insanın gündelik yaşamında ve psikolojik ihtiyaçlarında karşımıza çıkıyor. Yine de bu iki farklı dünyada ortak bir soru dikkatimi çekiyor.
Güç sahibi olmak, belirsizliği ortadan kaldırabilir mi?
Aradan binlerce yıl geçti. İnsanlık bilimde, teknolojide ve düşüncede büyük mesafeler katetti. Doğayı anlamak için yeni yöntemler geliştirdi, geçmişte açıklayamadığı pek çok olayı bilimsel bilgilerle açıklamaya başladı. Bana göre bütün bu gelişmelerle geleceği bilme, yaşamı kontrol etme ve kendi sınırlarını aşma isteği ortadan kalkmadı. Antik çağlarda tanrıların yardımını kazanmak için sunaklara adaklar bırakan insanla bugün düşüncelerini değiştirerek hayatını değiştirebileceğine inanan insan arasında tarihsel ve düşünsel bakımdan önemli farklılıklar var. Her ikisinde de insanın bulunduğu koşulları aşma arzusu olarak görüyorum. Birinde kutsal güçlerden yardım beklenirken diğerinde insanın kendi zihinsel gücüne vurgu yapılıyor.
Peki, bu değişim insanın doğasının değiştiğini mi gösteriyor, yoksa aynı ihtiyaçların farklı dönemlerde farklı biçimlerde ifade edildiğini mi?
İşte yine burada insanın doğasından ne anladığımızı sorgulamamız gerekiyor. Örneğin güvenlik arayışı varlığını koruma ihtiyacından kaynaklanabilir. Fakat neyin güvenli olduğuna ilişkin düşüncesi, içinde yaşadığı çağın koşullarına ve benimsediği inançlara göre değişebilir. Şimdi yeniden kişisel gelişim kitaplarına dönüyorum. İnsana sürekli daha güçlü, daha başarılı ve daha mutlu olmayı öğütleyen bu kitaplar, çoğu zaman düşüncelerimizi değiştirerek yaşamımızı da değiştirebileceğimizi savunuyor.
O zaman, insan gerçekten her şeyi düşünceleriyle değiştirebilir mi? Bir düşüncenin bize güç vermesi, onun mutlaka doğru olduğu anlamına gelir mi? Ya da bir inancın yaşamımız üzerinde olumlu etkisi o inancın gerçeklik algısını güçlendirir mi?
Ve şimdi, sahaflar çarşısında karşıma çıkan o cümleyi yeniden düşünüyorum. Dünyayı algılamak için gerçekten pek çok inanca ihtiyaç duyuyor olabiliriz Burada ise insanın ne kadar güçlü olabileceğinden önce ne kadar yanılabilir olduğunu fark edebilmesi gerekir.
Ah işte o klasik sorum geliyor yine!
Gerçeği görebilmek için bu inançlarımızın kaçını sorgulamaya cesaret edebiliriz?
Okuduğunuz için teşekkürler.
Ayça Özgöztaşı
Sevgilerimle…
Kaynaklar:
Açmaz, Kemal. Bireysel Mükemmellik Anahtarı NLP. Olympia Yayınları, s. 90.
Fletcher, Joann. Antik Mısır Tarihi: Dünyayı Şekillendiren Uygarlık. Çev. Süleyman Genç, Yeditepe Yayınları.
King, Leonard William. Babil Mitolojisi: Mezopotamya Efsaneleri ve İnanışları. Maya Kitap.
Calabrese, Adrian – 6 Adımda İstediğin Her Şeyi Elde Et: İçinizdeki Telepatik Güçleri Keşfedin, Kalipso Yayınları.
Hill, Napoleon – Düşün ve Zengin Ol, Altın Kitaplar.

