Sevgili Çilem Hanım, öncelikle beni kırmayıp söyleşi teklifimi kabul ettiğiniz için teşekkür ederim. Son zamanlarda çıkan kitabınızla beraber sevenlerinize sürpriz yaptınız. Daha ziyade genç yetişkinlere yönelik yazdığınız eserlerinizde fantastik kurgu göze çarpıyor. Buna geçmeden evvel okurlarımız için sormak istiyorum. Çilem Dilber kimdir?
İstanbul’da yaşıyorum, yaklaşık 20 yıllık öğretmenlik ve 15 yıllık bir annelik geçmişim var. Kentin, ebeveynliğin, öğretmenliğin gereklerini yerine getirirken kendime de zaman ayırmaya çalışıyorum. Bulduğum her fırsatı okumak ve yazmak için değerlendiriyor, güncel yazarları öykünün son yıllardaki yolculuğunu, çağdaşlarımı takip etmeye çalışıyorum. Gayesi yazmak olan herkes gibi biraz gerçek hayatta yadırganabilecek bu ahenkli ruh halinden, biraz kendime ait özel bir sığınak edinmişim gibi bencilce utançtan biraz da çok az insanın geçebileceği gizemli kapının anahtarını ele geçirmişim gibi huzurdan mustarip, yolcuyum.
Yazmaya nasıl başladığınızı bizlere anlatabilir misiniz?
Yazmaya okuyarak başladım. Aşkla, şevkle kitaplara sarıldığım dokuz- on yaşlarımdan beri geçen zaman kurmacaya merakımı, o merak da bir süre sonra kurmaca yaratmaya hevesimi tetikledi. İlk sahip olduğum kitaplar Ayşegül serisiydi, gerisi klasiklerle geldi. Kurmacanın, gerçeklikten daha gerçek hissiyatını keşfedenler için vazgeçilemez olması anlaşılır sanırım. Yirmili yaşlarımda kendimce çabalamaya başladım ancak gerçek anlamda işin mutfağına ulaşmam otuzlarımı buldu. Yazdığım bir öykünün Edebiyat Haber sitesinde yer almasıyla benim için rota oluştu. O gün bugündür aynı yoldayım.
Eserlerinize geçmeden evvel ortak proje olan eserden bahsetmek isterim. Kirpiğin Düşmesin Yere isimli ortak öykü kitabında yer almanın sizin için önemi ne olmuştu?
Kirpiğin Düşmesin Yere sevgili Sevda Karadağ Çırak’ın yayına hazırladığı, geliri Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı’na bağışlanan bir seçkidir. Kitabın hizmet ettiği bu amacın yanında çok sevdiğim çağdaşlarımla birlikte olmak da benim için kıymetliydi. Kitaba hem içerik açısından hem de vakfa maddi destek olması açısından güzel dönüşler aldık.
Yeni yazarlara ortak kitaplarda yer almayı tavsiye eder misiniz yoksa yazdıklarımızı biriktirip kendi kitabımızı çıkarmak daha mı iyi olacaktır?
Aslında her öykü yerini ve zamanını kolluyor diye düşünüyorum. Birkaç seçkide yer alan öykülerim oldu. Onlardan bazıları ilk öykü kitabıma girdi bazıları girmedi. Ben bunun tamamen yazarın sezgilerine bırakılabileceğini düşünüyorum. Bir de seçkilerin okura ulaşmasıyla öykü kitabının okura ulaşması aynı olmayabiliyor, bunu teknik anlamda, satış, dağıtım vb. açısından söylüyorum. Bu durumda öykü hem seçkiye hem kitaba pek tabii girebilir bence.
Kuyruklu Yalan isimli öykü kitabı, ilk eseriniz diye söyleyebilirim sanırım. Gerçeklerin acımasız yönlerini masalsı bir dille aktarmak konusunda hiç zorlandınız mı?
Kuyruklu Yalan’da ilk öykü Suzey, masalsı yönü güçlü, büyülü gerçekçi türden bir kadın hikâyesi. Gerçekçi anlatımla vermek istemediğim bazı hikâyeleri gerçekliği doğrudan işaret etmek yerine etrafından dolanarak okurun önüne getirmek için bu türe başvuruyorum. Son öykü Yumruk, yine bir kadın hikayesi ancak o gerçekçi anlatım ve farklı bir bakış açısından yazıldı. Neyi nasıl anlatacağımı benden çok hikâyenin kendisi belirliyor. Bu durumda kendi yolunu bulan hikâye zorlamıyor diyebilirim. Anlatıcısını ve aktarımını daha en baştan kestirebiliyorsanız o öykü işi yokuşa sürmeyecek demektir. Hem sizin hem okurun içine sinecektir.
Öyküleriniz bazında soracak olursak bir eserinizin tamam olduğunu, artık basılabilir olduğunu nasıl ayırt edebiliyorsunuz?
Aslında metin tamamen bitmiş olmuyor hiç. Yazdığım metnin üstünden defalarca geçiyorum. Artık eklenecek ya da çıkarılacak bir şey olmadığına ikna olmak çok zor. O noktada dinlenmeye bırakıyorum. Üstünden zaman geçince mantık hatası, kronoloji gibi açılardan bir daha bakıyorum. Vermek istediğimi tam olarak verebilmiş miyim? Uzaktan bakmak zor ama deniyorum. Elbette okuttuğum, fikirlerini önemsediğim yazar arkadaşlarım da var. İnsan kendi metnine körleşebiliyor, bu durumda yetkinliğine güvendiğimiz arkadaşlarımıza okutmak faydalı olabilir.
İki Bıçağı Birbirine bu yıl çıkan kitabınız ve roman türünde. Aileyi ele aldığınız bu romanda çıkış noktanız ne olmuştu?
İki Bıçağı Birbirine, aile içi hikâye üzerine kurgulanmış olsa da asıl meselesi aidiyet. Aile aidiyet duygumuzun gelişmeye başladığı ilk alan. Çocukluk ve yetişkinlik bambaşka bakışlar gerektiriyor ve her bakış dünyayı, hayatı bambaşka algılatıyor. O halde aidiyet duygumuz oluşurken nerede, neyi görüyoruz yahut neyi görmüyoruz.
Yazma sürecinde sizi zorlayan bir karakter veya olay oldu mu?
Romanda hikâyeyi Melih anlatıyor. Bir kadın olarak erkek anlatıcı tercih ettim ve en çok çabaladığım kısım da bu oldu. Erkek sesinden uzaklaşmamak için diyalogları özellikle tekrar tekrar çalıştım. Yine de içime sinen, benim için özel bir süreçti.
İnsanları tam anlamıyla tanımak diye bir şeyin olmadığı hepimizce malum. Fakat çekirdek aile dediğimiz kavram içinde de bunun olup olmaması… Romanınızı daha da ilginç hale getiren şey de tam olarak bu sanırım. Bu konuda söylemek istedikleriniz var mı?
Sizin de belirttiğiniz gibi birini tam olarak tanımak mümkün değil, elbette bu ebeveynlerimiz için de geçerli. Nihayetinde onları kendi tarihimiz kadar biliyoruz, öncesi yok. Romanda Melih ve kardeşi Çiğdem babalarını bir şekilde tanıdıklarını düşünürken onun paralel hayatıyla yüzleşmek zorunda kalıyorlar. Bu yüzleşme bir yerde birbirleriyle ve kendileriyle de yüzleşmeleri demek. Birkaç farklı alan var hikâyede. Babayla oğul, babayla kız, iki kardeş ve anne oğul ilişkileri, her biri kendi açısından biricik ve zor. Bu da durumu ilginçleştiriyor olabilir.
Daha yeni çıktı eseriniz ama ben yine de sormak istiyorum. Şu an üzerinde çalıştığınız bir eser var mı?
Yeni roman dosyama çalışıyorum.
Bana vakit ayırdığınız için sonsuz teşekkür ederim. Gerek kitaplarınıza dair gerek yazmaya dair sorularımı içtenlikle cevaplandırdınız. Minnettarım.
Ben teşekkür ederim İrem Hanım değerli sorularınız için, sevgiler.
