Günlerden bir gün bir adam; düşünürken, konuşurken veya dinlerken şöyle bir şey fark etti. Ses veya ritim olarak birbirini selamlayan iki sözcük, aynı cümle içinde veya peş peşe telaffuz edildiğinde farklı bir tat oluşuyor. İşte o gün, o adamın vesilesiyle dünyanın ilk şiir parçası işlenmiş oldu insan belleğine.
Şiirin tarihî kökeni üzerine düşündüğümde aklımda, nedendir bilmem, böyle bir sahne canlanıyor. Şiirin doğuş anı ile ilgili, kabul gören evrensel bir tezimiz elbette ki yok. O yüzden de en makul çözüm, bu konuyu hayal gücümüze emanet etmektir.
Aklımda canlanan bu hikâyenin etkisi midir bilmiyorum. Ben, en eski örneklerden en güncel şiire, hep o birbirini selamlayan sözcüklerin bıraktığı tadı arıyorum. Halk türkülerinden imgesel şiire, satırlarda bu göz kırpışlarını bulup, onlara selam durmayı seviyorum.
Son yüzyıla kadar süregelen geleneksel şiirde bu selamlama; Hece, aruz gibi ölçülerin yanı sıra kafiye ve rediflerle yapılıyordu. Güncel şiirde ise bu iş imgelerle ve dolaylı göstermelere kalıyor.
Misal Şükrü Erbaş’ın:
‘Güzel kadınlara kederli şarkılar söyletmeyin
Birbirini çoğaltıyor üç acı
Kadın, güzellik ve şarkı…’ dizelerinde birbirini döne döne selamlayıp duruyor, kadın, güzellik ve şarkı sözcükleri.
İster kafiye kullanılmış olsun, ister imge gücü. İster aruzla yazılmış olsun, ister hece veya serbest ölçülü. Sözcüklerin herhangi bir estetik disiplinle bir araya gelmediği bir şiir örneği okuduğumu hatırlamıyorum. Açıkçası böyle bir şiirin varlığına da inanmıyorum.
Bir süre önce okuduğum bir şiir eleştirisinde, eleştirmen şöyle demişti: Sözcükler üst üste binmiş gibi. Oysa bahse konu dizenin “kırdım, kırıldım, kanadım içime” bendeki karşılığı bambaşka bir şeydi. Bana göre bu bir ömrün ritmik özetiydi. Doğmak, büyümek, ölmek- kırdım, kırıldım, kanadım. Biçimsel bakınca görünen çağrışım, biçim görmezden gelindiğinde, üst üste binmiş sözcüklerdi.
Bu sonuçtan da hareketle diyebilirim ki; şiir benim için her şeyden önce biçimseldir. Şiir yazarken biçimi önemsemek bana göre; özenli giyinmek gibi; saygıdeğer ve dikkat çekici.
